Elektrolit Seviyesi Kontrolü Nasıl Yapılır?

Kurşun asit akülerin içinde, plakaların arasında saf su ve sülfürik asit karışımından oluşan bir sıvı bulunur. Bu sıvıya elektrolit denir ve akünün kimyasal olarak enerji üretebilmesi için plakaların tamamen bu sıvıya gömülü olması gerekir. Zaman içinde, özellikle sıcak havalarda ve yüksek şarj gerilimlerinde suyun bir kısmı buharlaşır. Geriye kalan karışım daha yoğun, daha asidik hâle gelir ve plakaların üst kısımları havayla temas eder. İşte tam bu noktada akü sessizce ömrünü kısaltmaya başlar.

Sorun tam olarak nedir?

Plakaların açıkta kalan bölümleri artık kimyasal tepkimeye katılamaz. Bu, akünün kapasitesinin fiilen küçülmesi anlamına gelir; marş anında verebildiği akım düşer, soğuk sabahlarda motor zorlanarak döner. Daha kötüsü, havayla temas eden plaka yüzeyinde sert bir sülfat tabakası oluşur ve bu tabaka normal şarjla geri dönmez. Kalıcı hasar birkaç hafta içinde ortaya çıkabilir.

Ters yönde bir hata da mümkündür: elektrolit seviyesini fazla yükseltmek. Şarj sırasında sıvı genleşir ve gaz çıkışıyla birlikte kabarır. Hücreler ağzına kadar doluysa asitli sıvı havalandırma deliklerinden dışarı taşar. Bu sıvı akü kutuplarında oksitlenmeye, akü tepsisinde ve yakınındaki metal parçalarda korozyona yol açar. Terminallerde gördüğünüz beyaz yeşil tozun bir bölümü doğrudan bu taşmanın sonucudur.

Doğru seviye, plakaların üstünü 10-15 mm örten, gövde üzerindeki minimum ve maksimum işaretleri arasında kalan bir sıvı yüksekliğidir. Ne altı ne üstü.

Her aküde bu kontrol yapılır mı?

Hayır. Kapaklı, yani hücre tıpaları sökülebilen geleneksel kurşun asit aküler bu bakıma açıktır. Bakım gerektirmeyen olarak satılan kapalı tip aküler ile AGM ve jel akülerde açılabilir kapak yoktur; içine su eklenmez, eklenmeye çalışılırsa akü kalıcı olarak bozulur. Akünüzün hangi gruba girdiğini üst yüzeydeki tıpaları arayarak veya etiketteki tanımı okuyarak anlayabilirsiniz. Akü çeşitleri arasındaki bu ayrım, bakım rutininizi baştan belirler.

Adım adım kontrol

1. Motoru durdurun, kontağı kapatın ve akünün soğumasını bekleyin. Şarjdan hemen sonra sıvı genleşmiş olduğu için seviye yanıltıcı görünür.
2. Koruyucu gözlük ve eldiven takın. Elektrolit deriyi ve kumaşı yakar.
3. Akünün üstünü nemli bir bezle silin, böylece kapaklar açılırken içeriye toz düşmez.
4. Tıpaları sırayla çevirerek çıkarın. Çoğu akünün gövdesi yarı şeffaftır; bazen kapağı açmadan yan taraftan bakmak yeterli olur.
5. Her hücreye ayrı ayrı bakın. Sıvı plaka üstlerini örtüyor mu, işaretlerin arasında mı? Bir el lambası işi kolaylaştırır.
6. Eksik hücrelere yalnızca saf su (demineralize veya deiyonize su) ekleyin. Musluk suyundaki kireç ve klor plakalara zarar verir.
7. Maksimum çizgiyi geçmeyin. Şüphede kalırsanız az ekleyip birkaç dakika bekleyin, seviye dengelenir.
8. Tıpaları sıkıca kapatın, üst yüzeyi kuru bezle silin.

Tek bir hücrenin sürekli eksilmesi dikkat çekicidir. Bu, o hücrede iç kaçak veya gövdede çatlak olduğunun işareti olabilir; böyle bir akü su eklemeyle kurtarılmaz.

Seçeneklerin karşılaştırması

Eksik seviyeyi tamamlarken karşınıza birkaç sıvı çıkar. Aralarındaki fark, akünün ömrü açısından belirleyicidir.

Kontrol sıklığı konusunda da farklı yaklaşımlar var:

Önerim

Kapaklı bir aküyle yola devam ediyorsanız, elektrolit seviyesi kontrolünü yağ seviyesi kontrolüyle aynı rutine bağlayın: ayda bir, motor soğukken, iki dakikalık bir bakış. Sıcak aylarda ve uzun yol öncesinde bu aralığı kısaltmakta fayda var. Yanınızda küçük bir bidon saf su bulundurmak, sorun çıktığı anda müdahale etmenizi sağlar.

Aynı kontrol sırasında terminallerin temiz ve sıkı olup olmadığına, akü gövdesinde şişme veya çatlak bulunup bulunmadığına da bakın. Sürekli su eksiliyorsa şarj sisteminiz aküyü aşırı gerilimle besliyor olabilir; bu durumda şarj dinamosunun çıkış gerilimini ölçtürmek gerekir. Seviye normal olduğu hâlde marş hâlâ zorluyorsa sorunun kaynağı büyük olasılıkla plak